“Trùm thầu” hạ tầng CIENCO4 hụt hơi giữa làn sóng đầu tư công

LTS: Hai năm liên tiếp, đầu tư công được đẩy lên quy mô kỷ lục với 905.000 tỷ đồng trong năm 2025 và hơn 1 triệu tỷ đồng trong năm 2026, tăng khoảng 38% và hơn 52% so với năm 2024. Trong đó, hạ tầng giao thông luôn chiếm khoảng 40% tổng vốn đầu tư công, mở ra cơ hội tăng trưởng lớn cho các doanh nghiệp xây dựng và hạ tầng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải doanh nghiệp nào cũng “ăn nên làm ra”…

Kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2021-2025. Nguồn: Số liệu tổng hợp

Qua tuyến bài “Bùng nổ đầu tư công, doanh nghiệp giao thông làm ăn ra sao?”, VietTimes sẽ phác họa bức tranh về sức khỏe tài chính, chất lượng dòng tiền và khả năng chuyển hóa “làn sóng” đầu tư công thành kết quả kinh doanh của từng doanh nghiệp.

Bài 1: Chim đầu đàn phía nam CC1 chưa thoát “cơn bĩ cực”

Là một trong những nhà thầu hạ tầng giao thông lâu đời tại Việt Nam, Công ty Cổ phần Tập đoàn CIENCO4 (UPCoM: C4G) đã ghi dấu ấn tại nhiều công trình trọng điểm quốc gia như cao tốc Nội Bài - Lào Cai, Hà Nội - Hải Phòng, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, cầu Nhật Tân, cầu Tân Vũ - Lạch Huyện...

Những năm gần đây, cùng với làn sóng đẩy mạnh đầu tư công, doanh nghiệp tiếp tục mở rộng quy mô backlog khi liên tiếp trúng nhiều gói thầu hạ tầng quy mô lớn. Trong lĩnh vực đường bộ, CIENCO4 góp mặt tại các dự án cao tốc Bắc - Nam như đoạn Bùng - Vạn Ninh (hơn 1.800 tỷ đồng), Hậu Giang - Cà Mau (hơn 1.700 tỷ đồng), gói XL03 thuộc dự án cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột (gần 3.000 tỷ đồng), cùng nhiều dự án quan trọng như Vành đai 4 vùng Thủ đô Hà Nội và Vành đai 3 TP.HCM.

Tại sân bay Long Thành giai đoạn 1, CIENCO4 tham gia liên danh thi công hai gói thầu trọng điểm, tổng giá trị hơn 14.300 tỷ đồng. Ảnh: VGP.

Ở lĩnh vực hạ tầng hàng không, CIENCO4 cũng là thành viên liên danh thi công hai gói thầu trọng điểm thuộc dự án sân bay Long Thành giai đoạn 1 gồm gói thầu 4.6 trị giá hơn 8.100 tỷ đồng và gói thầu 4.7 trị giá hơn 6.268 tỷ đồng.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn tham gia nhiều dự án cải tạo, mở rộng sân bay như Tân Sơn Nhất, Cam Ranh, Phú Quốc, Cát Bi, Phú Bài, Nội Bài và mới đây là Cảng hàng không Vinh. Bên cạnh vai trò nhà thầu xây lắp, CIENCO4 còn tham gia đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP), khi liên danh T&T - CIENCO4 được lựa chọn thực hiện dự án Cảng hàng không Quảng Trị với tổng mức đầu tư hơn 5.820 tỷ đồng.

Khối lượng công việc liên tục được bổ sung đã giúp quy mô doanh thu của CIENCO4 tăng đáng kể trong những năm gần đây. Giai đoạn 2021-2025, doanh thu thuần tăng từ 1.885 tỷ đồng lên khoảng 3.200 tỷ đồng, từng đạt đỉnh gần 3.265 tỷ đồng vào năm 2024, tương đương tăng khoảng 70% sau 5 năm.

Tuy nhiên, hiệu quả kinh doanh lại diễn biến theo chiều ngược lại. Sau khi đạt 179 tỷ đồng vào năm 2024, lợi nhuận sau thuế giảm mạnh xuống chỉ còn 81 tỷ đồng trong năm 2025, tương ứng giảm hơn 54% và là mức thấp nhất trong vòng 5 năm.

Làn sóng đầu tư công tiếp tục mang đến nguồn việc dồi dào cho các doanh nghiệp hạ tầng trong năm 2025. Thế nhưng, kết quả kinh doanh của CIENCO4 lại chưa phản ánh tương xứng quy mô công việc.

Báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán cho thấy năm 2025, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần gần 3.200 tỷ đồng, chỉ giảm nhẹ khoảng 2% so với năm trước. Điều đáng chú ý là sự sụt giảm lợi nhuận diễn ra trong bối cảnh mảng cốt lõi là xây lắp vẫn duy trì tăng trưởng.

Theo thuyết minh báo cáo tài chính, doanh thu từ các hợp đồng xây lắp tăng hơn 76 tỷ đồng, tương đương gần 2,7% so với năm trước. Giá vốn của hoạt động này cũng tăng hơn 60 tỷ đồng, tương ứng khoảng 2,3%, phản ánh việc doanh nghiệp tiếp tục hưởng lợi từ chủ trương đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, đặc biệt ở lĩnh vực hạ tầng giao thông.

Tuy nhiên, khối lượng công việc tăng không đồng nghĩa với khả năng sinh lời được cải thiện.

Lợi nhuận gộp năm 2025 của CIENCO4 chỉ còn khoảng 373 tỷ đồng, giảm hơn 104 tỷ đồng so với năm trước. Biên lợi nhuận gộp theo đó giảm từ khoảng 14,6% xuống còn 11,7% - mức giảm đáng kể đối với một doanh nghiệp xây dựng hạ tầng.

Diễn biến này phản ánh thực tế mà nhiều nhà thầu hạ tầng đang đối mặt. Sau giai đoạn giá thép, xi măng, cát, đá, nhựa đường và nhân công liên tục biến động, chi phí đầu vào của ngành xây dựng vẫn duy trì ở mức cao. Trong khi đó, cạnh tranh ngày càng gay gắt để giành các gói thầu đầu tư công khiến dư địa lợi nhuận tiếp tục bị thu hẹp. Nói cách khác, doanh nghiệp có thể thi công nhiều công trình hơn nhưng tỷ suất sinh lời trên mỗi đồng doanh thu lại giảm.

Nếu hoạt động xây lắp chỉ làm giảm biên lợi nhuận thì mảng BOT mới là yếu tố kéo tụt kết quả kinh doanh của CIENCO4.

Theo thuyết minh báo cáo tài chính, doanh thu thu phí BOT năm 2025 giảm hơn 160 tỷ đồng, tương đương gần 50% so với năm trước. Nguyên nhân là đoạn cao tốc Diễn Châu - Bãi Vọt sau khi đưa vào khai thác đã thu hút lượng lớn phương tiện lưu thông, khiến lưu lượng xe qua các trạm BOT trên Quốc lộ 1A do CIENCO4 khai thác giảm mạnh, kéo doanh thu thu phí đi xuống.

Dù giá vốn hoạt động BOT cũng giảm nhờ chi phí khấu hao giảm, mức tiết giảm này không đủ bù đắp phần doanh thu mất đi. CIENCO4 thừa nhận, chính sự suy giảm của mảng BOT, bao gồm cả phần lợi nhuận từ các công ty liên kết, là nguyên nhân chủ yếu khiến lợi nhuận trước thuế năm 2025 giảm gần 100 tỷ đồng, tương ứng giảm hơn 46% so với năm trước.

Liên danh T&T - CIENCO4 thực hiện dự án Cảng hàng không Quảng Trị với tổng mức đầu tư hơn 5.820 tỷ đồng. Nguồn: T&T

Không chỉ lợi nhuận suy giảm, chất lượng dòng tiền của doanh nghiệp cũng tiếp tục là điểm đáng lo ngại.

Dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh năm 2025 của CIENCO4 âm gần 134 tỷ đồng, cao hơn mức âm của năm trước. Trong khi đó, tiền và tương đương tiền cuối năm giảm từ 225 tỷ đồng xuống còn khoảng 152 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, các khoản phải thu ngắn hạn tiếp tục tăng lên hơn 4.164 tỷ đồng, riêng phải thu khách hàng vượt 1.000 tỷ đồng, còn hàng tồn kho duy trì quanh 728 tỷ đồng.

Điều này cho thấy lượng vốn lớn vẫn đang nằm trong các công trình dở dang và các khoản công nợ. Đây là điểm nghẽn quen thuộc của doanh nghiệp xây dựng khi doanh thu được ghi nhận nhưng tiền chưa thu về, khiến doanh nghiệp phải tiếp tục dựa vào vốn vay để duy trì hoạt động.

Thực tế, chi phí tài chính của CIENCO4 năm qua vẫn ở mức hơn 156 tỷ đồng, trong đó riêng chi phí lãi vay chiếm khoảng 124 tỷ đồng.

Trong bối cảnh đầu tư công được kỳ vọng tiếp tục là động lực tăng trưởng của ngành xây dựng, việc duy trì nguồn việc mới sẽ quyết định triển vọng của các nhà thầu. Tuy nhiên, những năm gần đây, CIENCO4 cũng vướng không ít lùm xùm trong hoạt động đấu thầu.

Hồi tháng 5/2025, UBND tỉnh Hà Nam (nay là tỉnh Ninh Bình) đã quyết định cấm doanh nghiệp tham gia hoạt động đấu thầu trên địa bàn trong thời hạn 4 năm, sau khi xác định CIENCO4 làm giả tài liệu trong hồ sơ dự thầu gói thầu số 11 - Thi công xây lắp 2 thuộc dự án đầu tư xây dựng hoàn thiện tuyến đường N1, D1 - Khu Đại học Nam Cao.

Chưa dừng lại, doanh nghiệp tiếp tục không vượt qua bước đánh giá hồ sơ tại gói thầu xây lắp thuộc dự án đầu tư xây dựng tuyến Chợ Mới - Bắc Kạn (nay là tỉnh Thái Nguyên), do Ban Quản lý dự án 2 làm chủ đầu tư, có giá dự toán gần 4.849 tỷ đồng.

Theo kết quả đánh giá, CIENCO4 bị loại do không đáp ứng yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm khi kê khai nhân sự không trung thực, đồng thời không được phép thay thế nhân sự nên hồ sơ dự thầu bị loại.

Việc đánh mất cơ hội tại một trong những gói thầu hạ tầng quy mô lớn diễn ra trong thời điểm Chính phủ tiếp tục thúc đẩy đầu tư công, có thể ảnh hưởng đến khả năng bổ sung backlog của doanh nghiệp trong thời gian tới.

Lưu tin