Trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp và áp lực chi phí đầu vào vẫn duy trì ở mức cao, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng Sáu ghi nhận mức giảm 0,39% so với tháng Năm.

Tuy nhiên, nhìn vào bức tranh tổng thể của sáu tháng đầu năm với mức tăng bình quân 4,38%, có thể thấy công tác điều hành giá cả vẫn đang đối mặt với những thách thức không nhỏ để đảm bảo mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.

Xăng dầu và lương thực "kéo" CPI giảm

Theo báo cáo từ Cục Thống kê, đà giảm của CPI trong tháng Sáu chủ yếu xuất phát từ sự hạ nhiệt của giá nhiên liệu và nguồn cung lương thực dồi dào.

Phân tích về diễn biến này, bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Dịch vụ và Giá, Cục Thống kê cho biết trong tổng số 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có 4 nhóm hàng giảm giá và 7 nhóm tăng giá.

Điểm nhấn lớn nhất nằm ở nhóm giao thông với mức giảm mạnh 4,85%, đóng góp đáng kể vào việc kéo chỉ số chung đi xuống. Sự sụt giảm này là hệ quả trực tiếp từ việc điều chỉnh giá xăng dầu trong nước theo sát biến động của thị trường năng lượng thế giới, cụ thể giá xăng đã giảm 10,05% và giá dầu diezen giảm tới 10,63%. Theo đó, giá vận tải đường hàng không giảm 11,62%, vận tải hành khách bằng đường thủy giảm 0,21% và đường bộ giảm 0,08%. Ở chiều ngược lại, một số mặt hàng trong nhóm này vẫn ghi nhận mức tăng nhẹ như phụ tùng phương tiện (tăng 0,37%) và dịch vụ bảo dưỡng (tăng 0,31%) do tác động từ chi phí nhập khẩu linh kiện đi lên.

Một yếu tố quan trọng khác góp phần kìm giữ chỉ số giá là nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống khi giảm 0,07%. Trong đó, giá lương thực giảm 0,78%, đặc biệt là giá gạo giảm 1,06% nhờ nguồn cung dồi dào từ vụ lúa đông xuân, đây là vụ thu hoạch lớn nhất trong năm. Các mặt hàng thực phẩm thiết yếu như thịt lợn, thịt gia cầm và thủy sản tươi sống cũng đồng loạt giảm nhẹ do nguồn cung trên thị trường được đảm bảo.

Song, bà Oanh cũng lưu ý mảng ăn uống ngoài gia đình lại có xu hướng tăng 0,2% do nhu cầu tiêu dùng tăng cao trong dịp Hè, cộng hưởng với áp lực từ chi phí thuê mặt bằng, giá điện và nước sinh hoạt.

Bên cạnh đó, nhóm may mặc, mũ nón và giày dép ghi nhận mức giảm 0,09% nhờ các chương trình khuyến mại kích cầu và nguồn cung hàng hóa dồi dào. Nhóm hàng hóa và dịch vụ khác cũng giảm nhẹ 0,06%, chủ yếu do giá đồ trang sức giảm theo đà đi xuống của giá vàng trong nước. Những diễn biến đan xen này đã tạo nên một mặt bằng giá cả có phần dễ thở hơn cho người tiêu dùng, dù một số nhóm hàng nhà ở, điện nước và du lịch vẫn đang trên đà tăng trưởng do yếu tố mùa vụ.

Biến động chi phí đầu vào

Dù CPI tháng Sáu có sự sụt giảm so với tháng trước, nhưng tính chung sáu tháng đầu năm, chỉ số này vẫn tăng 4,38% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức tăng phản ánh trung thực những áp lực mà nền kinh tế phải gánh chịu trong suốt nửa năm qua.

Đi vào phân tích các tác nhân chính, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng là những nguyên nhân hàng đầu, khi tăng tới 6,72%, đóng góp 1,53 điểm phần trăm vào mức tăng chung. Đặc biệt, giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng vọt 14,12% do sự khan hiếm nguồn cung và chi phí sản xuất tăng cao, trong khi giá điện sinh hoạt cũng tăng 5,54% do nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh trong các đợt nắng nóng gay gắt.

Thị trường thực phẩm cũng không nằm ngoài vòng xoáy tăng giá khi tính bình quân sáu tháng, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống đã tăng 4,79%.

Bà Nguyễn Thu Oanh giải thích chỉ số giá thịt lợn tăng 4,85% chủ yếu do nguồn cung bị hạn chế trong các dịp Lễ, Tết và chi phí chăn nuôi vẫn duy trì ở mức cao. Cùng với đó, dịch vụ ăn uống ngoài gia đình tăng mạnh 6,85%, cho việc các cơ sở kinh doanh đã phải điều chỉnh giá bán để bù đắp cho chi phí nguyên liệu đầu vào và các dịch vụ đi kèm ngày càng đắt đỏ.

Mặt khác, ngành giáo dục và dịch vụ du lịch cũng đóng góp đáng kể vào chỉ số giá chung. Với việc một số trường dân lập, tư thục và cơ sở dạy nghề điều chỉnh học phí cho năm học 2025-2026, nhóm giáo dục đã tăng 3,30%. Trong khi đó, nhu cầu nghỉ dưỡng tăng cao cùng với chi phí tổ chức tour, lưu trú và di chuyển đi lên cũng khiến nhóm văn hóa, giải trí và du lịch tăng 2,40%. Những con số này cho thấy lạm phát không chỉ đến từ các mặt hàng thiết yếu mà còn lan tỏa sang cả các dịch vụ đời sống, tạo ra áp lực tài chính đa chiều đối với các hộ gia đình.

Đáng chú ý, lạm phát cơ bản bình quân sáu tháng đầu năm 2026 tăng 4,12% so với cùng kỳ năm trước, con số này thấp hơn mức tăng CPI chung (4,38%). Bà Oanh phân tích sự chênh lệch này chủ yếu do giá xăng dầu, gas và thực phẩm là những mặt hàng biến động mạnh nhưng được loại trừ trong danh mục tính lạm phát cơ bản. Điều này đồng nghĩa dù giá năng lượng có thể giảm trong ngắn hạn (như tháng Sáu), nhưng cốt lõi của mặt bằng giá cả trong nền kinh tế vẫn đang ở mức cao do các yếu tố chi phí đẩy và nhu cầu tiêu dùng nội địa.

z5958721512680-d79b27233925d69d9564a48c897e6651.jpg.avif Thị trường thực phẩm cũng không nằm ngoài vòng xoáy tăng giá khi tính bình quân sáu tháng, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống đã tăng 4,79%. (Ảnh: Vietnam+)

Thách thức từ thị trường tài chính

Nhìn rộng ra bức tranh kinh tế thế giới, sáu tháng đầu năm 2026 là giai đoạn đầy biến động với những xung đột địa chính trị leo thang, đặc biệt tại khu vực Trung Đông. Căng thẳng tại đây không chỉ làm gián đoạn nguồn cung năng lượng mà còn đẩy giá dầu Brent có thời điểm đạt đỉnh 123 USD/thùng vào cuối tháng Ba. Dù sau đó giá dầu có dấu hiệu hạ nhiệt nhờ phục hồi lưu thông qua eo biển Hormuz, nhưng rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng và các biện pháp bảo hộ thương mại từ các quốc gia lớn vẫn luôn thường trực, gây áp lực trực tiếp lên mặt bằng giá hàng hóa toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, các ngân hàng Trung ương lớn trên thế giới vẫn duy trì lập trường chính sách tiền tệ thận trọng. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) trong cuộc họp tháng Sáu đã quyết định giữ nguyên lãi suất ở mức 3,5%-3,75% để ưu tiên kiểm soát lạm phát, trong khi Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) cũng có những động thái tương tự nhằm đối phó với áp lực giá cả vẫn cao hơn mức mục tiêu. Lạm phát của Mỹ trong tháng Năm ghi nhận mức 4,2%, khu vực đồng Euro là 3,2%, trong khi tại châu Á, Philippines hay Hàn Quốc cũng đang phải vật lộn với mức lạm phát trên 3%.

Sự biến động của thị trường tài chính quốc tế đã tác động trực tiếp đến chỉ số giá vàng và USD trong nước. Giá vàng tháng Sáu mặc dù giảm 8,46% so với tháng trước do đồng USD mạnh lên và nhu cầu trú ẩn an toàn suy giảm, nhưng tính bình quân sáu tháng đầu năm vẫn tăng tới 58,12% so với cùng kỳ năm trước. Tương tự, chỉ số giá USD bình quân sáu tháng cũng tăng 1,75% do thị trường kỳ vọng FED tiếp tục thắt chặt tiền tệ. Những biến động này không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư mà còn làm tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu, từ đó tạo áp lực lên giá thành sản phẩm trong nước.

Trước những thách thức này, bà Nguyễn Thu Oanh đánh giá cao sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ trong việc triển khai đồng bộ các giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, cùng việc điều hành linh hoạt thị trường xăng dầu đã giúp hạn chế những cú sốc từ bên ngoài.

Bên cạnh đó, các địa phương cũng đã tích cực hỗ trợ sản xuất, đảm bảo cung cầu hàng hóa thiết yếu. Tuy nhiên, với mức tăng CPI bình quân 4,38% trong nửa đầu năm, nhiệm vụ kiểm soát lạm phát trong những tháng cuối năm vẫn rất nặng nề. Áp lực từ biến động giá năng lượng, chi phí đầu vào và rủi ro từ thị trường tài chính quốc tế đòi hỏi các cơ quan quản lý phải tiếp tục theo dõi sát sao và có những kịch bản ứng phó kịp thời để bảo vệ thành quả tăng trưởng kinh tế./.

Xem thêm tại: https://www.vietnamplus.vn/