Ngành mô hình ngôn ngữ lớn của Trung Quốc vừa chứng kiến một thương vụ gọi vốn mang tính bước ngoặt.

Theo trang tin The Information dẫn nhiều nguồn thạo tin, DeepSeek đã hoàn tất vòng gọi vốn bên ngoài đầu tiên kể từ khi thành lập, huy động được hơn 50 tỷ NDT (khoảng 7,4 tỷ USD). Sau vòng gọi vốn này, định giá công ty đã vượt 50 tỷ USD (khoảng 338 tỷ NDT). Đây có thể là vòng gọi vốn đơn lẻ lớn nhất từ trước đến nay của ngành AI Trung Quốc.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở con số, mà còn ở cách DeepSeek gọi vốn, lý do công ty mở cửa cho nhà đầu tư và tác động của thương vụ này đối với cục diện AI Trung Quốc.

Lương Văn Phong đặt ra "luật chơi"

Theo thông tin được tiết lộ, nhà sáng lập kiêm CEO DeepSeek Lương Văn Phong tự bỏ ra 20 tỷ NDT, trở thành nhà đầu tư lớn nhất. Tencent đầu tư 10 tỷ NDT, CATL rót 5 tỷ NDT; JD.com, NetEase và IDG Capital mỗi bên góp 3 tỷ NDT; Quỹ Đầu tư công nghiệp AI quốc gia Trung Quốc đầu tư 1 tỷ NDT.

Danh sách nhà đầu tư phản ánh khá rõ tham vọng của DeepSeek. Tencent, JD.com và NetEase đại diện cho các lĩnh vực internet, điện toán đám mây và dịch vụ doanh nghiệp; CATL đại diện cho ngành sản xuất và hạ tầng năng lượng; IDG Capital là nhà đầu tư tài chính, còn quỹ AI quốc gia mang tính chất vốn chiến lược.

Điều đặc biệt nằm ở cấu trúc giao dịch. Ngoại trừ quỹ AI quốc gia, các nhà đầu tư khác không rót vốn trực tiếp vào DeepSeek mà góp tiền vào một công ty hợp danh hữu hạn do Lương Văn Phong quản lý. Họ không có quyền biểu quyết nhưng được tiếp cận thông tin tài chính ưu tiên và có quyền ưu tiên tham gia các vòng gọi vốn tiếp theo.

luong-van-phong.jpg.avif Lương Văn Phong đã đặt ra "luật chơi" trước khi gọi vốn để đảm bảo vẫn nắm quyền kiểm soát công ty. Ảnh: Sina.

Toàn bộ cổ phần đều bị khóa trong 5 năm và không được chuyển nhượng. Đội ngũ của Lương Văn Phong còn yêu cầu xác minh danh tính thực sự của các nhà đầu tư đứng sau các quỹ góp vốn.

Đây là một cấu trúc gọi vốn rất khác thường. Trong các startup công nghệ, nhà đầu tư thường yêu cầu ghế trong hội đồng quản trị, quyền biểu quyết và nhiều điều khoản bảo vệ quyền lợi. Nhưng DeepSeek dường như đang thực hiện một mô hình "mở cửa có chọn lọc": có thể góp vốn, nhưng không được can thiệp vào định hướng phát triển của công ty.

Việc Lương Văn Phong tự bỏ ra 20 tỷ NDT cũng là lời khẳng định rằng DeepSeek cần nguồn lực tài chính, nhưng không có ý định trao tay lái cho bất kỳ ai.

Điều này tiếp nối phong cách của DeepSeek từ trước tới nay. Kể từ khi thành lập, công ty chủ yếu dựa vào nguồn vốn tự có của quỹ định lượng High-Flyer Quant, không gọi vốn, không đi "gõ cửa" nhà đầu tư và cũng không vội vàng thương mại hóa, hoạt động giống một phòng thí nghiệm nghiên cứu hơn là một startup truyền thống.

Sau khi mô hình R1 gây tiếng vang, giới quan sát cho rằng một phần nguyên nhân giúp DeepSeek tạo ra những mô hình AI có hiệu năng cao nhưng chi phí thấp chính là vì công ty không chịu áp lực từ nhà đầu tư bên ngoài.

ds.jpg.avif DeepSeek gọi vốn để giải các bài toán về hạ tầng tính toán, nhân tài và thương mại hóa. Ảnh: NetEase.

Vì sao DeepSeek phải gọi vốn?

Việc gọi vốn không đồng nghĩa với việc DeepSeek "hết tiền". Chính xác hơn, công ty đã bước sang một giai đoạn phát triển mới.

Trước đây, DeepSeek dựa vào đổi mới thuật toán và hiệu quả kỹ thuật để xây dựng những mô hình mã nguồn mở có khả năng cạnh tranh toàn cầu với chi phí tương đối thấp. Nhưng khi bước vào cuộc đua dài hạn ở phân khúc AI tiên tiến, thách thức không còn là một đột phá công nghệ đơn lẻ, mà là khả năng duy trì huấn luyện, suy luận, giữ chân nhân tài và thương mại hóa trong thời gian dài.

Thứ nhất là bài toán hạ tầng tính toán. Việc huấn luyện mô hình AI đòi hỏi các cụm GPU quy mô lớn cùng hệ thống mạng, lưu trữ và vận hành phức tạp. Khi lượng người dùng tăng lên, chi phí suy luận cũng tăng theo.

Việc DeepSeek gần đây tuyển dụng hàng loạt vị trí liên quan đến trung tâm dữ liệu cho thấy công ty có thể không còn hài lòng với việc thuê năng lực tính toán, mà muốn tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng và vận hành các trung tâm AI.

Thứ hai là bài toán nhân tài. Trước đây, DeepSeek thu hút các nhà nghiên cứu hàng đầu nhờ lý tưởng công nghệ và môi trường làm việc tự do. Nhưng khi cuộc chiến giành nhân tài AI ngày càng khốc liệt, điều đó là chưa đủ.

Theo nhiều nguồn tin, một số nhà nghiên cứu cốt lõi của DeepSeek đã được các tập đoàn công nghệ lớn như ByteDance và Tencent chiêu mộ. Mức lương dành cho nhân tài AI hàng đầu hiện đã lên tới hàng chục triệu NDT mỗi năm. Nếu không gọi vốn, không xây dựng cơ chế cổ phần và quyền chọn cổ phiếu hấp dẫn, về lâu dài DeepSeek sẽ khó giữ chân nhân tài.

Thứ ba là bài toán thương mại hóa. Cho đến nay, nguồn thu của DeepSeek chủ yếu đến từ dịch vụ API, tức thu phí từ các doanh nghiệp sử dụng mô hình AI. Tuy nhiên, năng lực mô hình không tự động chuyển hóa thành doanh thu.

Điều khách hàng doanh nghiệp thực sự trả tiền là sự ổn định, tính bảo mật, khả năng triển khai riêng, các công cụ hỗ trợ và dịch vụ lâu dài.

Gần đây, DeepSeek đã tuyển dụng các vị trí liên quan đến phát triển Agent và được cho là đang thúc đẩy các công cụ dành cho lập trình viên. Điều này cho thấy công ty đang chuyển từ vai trò nhà cung cấp mô hình nền tảng sang giai đoạn thương mại hóa theo hướng "mô hình + công cụ + tác nhân AI + giải pháp doanh nghiệp".

Sự tham gia của Tencent, JD.com, NetEase hay CATL vì thế không chỉ mang ý nghĩa cấp vốn mà còn có thể mang đến tài nguyên điện toán đám mây, khách hàng công nghiệp và hệ sinh thái ứng dụng.

Nói cách khác, bản chất của thương vụ này là sự chuyển đổi từ một "phòng thí nghiệm AI" sang một "công ty nền tảng AI".

thay-doi.jpg.avif Với việc gọi vốn số lượng lớn, DeepSeek muốn chuyển đổi từ một “phòng thí nghiệm AI lấy nghiên cứu làm trung tâm” sang một “công ty nền tảng AI lấy nghiên cứu làm động lực”. Ảnh: Sohu.

50 tỷ NDT có thể viết lại cục diện AI Trung Quốc

Tác động trực tiếp nhất của vòng gọi vốn là DeepSeek có trong tay lượng "đạn dược" dồi dào. Nhưng ảnh hưởng sâu xa hơn là logic cạnh tranh của ngành AI Trung Quốc có thể bị viết lại.

Với khoản huy động 50 tỷ NDT và định giá hơn 50 tỷ USD, DeepSeek đã bước vào nhóm dẫn đầu của các doanh nghiệp AI Trung Quốc.

Trong tương lai, cuộc cạnh tranh mô hình ngôn ngữ lớn sẽ không chỉ là cuộc đua về số lượng tham số hay bảng xếp hạng năng lực, mà là cuộc cạnh tranh tổng hợp về hạ tầng tính toán, khả năng huấn luyện liên tục, mật độ nhân tài, năng lực thương mại hóa và xây dựng hệ sinh thái.

Điều này đồng nghĩa với việc ngưỡng gia nhập lĩnh vực mô hình nền tảng sẽ ngày càng cao, khiến các công ty AI quy mô nhỏ khó cạnh tranh trực diện với những người dẫn đầu.

Đồng thời, quan hệ giữa các tập đoàn công nghệ lớn và startup AI cũng đang được định nghĩa lại. DeepSeek tiếp nhận vốn từ nhiều "ông lớn" nhưng không trao cho họ quyền kiểm soát. Công ty muốn tận dụng tài nguyên của các tập đoàn lớn nhưng không trở thành "sân sau" của bất kỳ ai.

Nếu DeepSeek tiếp tục theo đuổi chiến lược mã nguồn mở và phổ cập AI với chi phí thấp, công ty có thể không ngay lập tức giành khách hàng của đối thủ, nhưng nhiều khả năng sẽ gây áp lực lên mặt bằng định giá của toàn ngành.

Suy cho cùng, khoản gọi vốn 50 tỷ NDT chỉ là con số bề nổi. Điều thực sự đáng chú ý là nó đánh dấu việc cuộc cạnh tranh AI của Trung Quốc đã bước sang một giai đoạn mới - không chỉ đòi hỏi công nghệ tiên phong, mà còn yêu cầu năng lực tổ chức và khả năng đầu tư dài hạn ở quy mô chưa từng có.

Theo Ifeng, Sohu

Lưu tin

Xem thêm tại: https://viettimes.vn/